ဗဟုသုတ

ေရွးေဟာင္းေငြစကၠဴေဈးကြက္အတြင္း တစ္႐ြက္ကို သိန္းခ်ီတန္ေနတဲ့ ရွားပါးတန္ဖိုးျမင့္တဲ့ ျမန္မာ့ေငြစကၠဴေတြအေၾကာင္း

စံလငြးနဲ့ မောငကြောငြး ပိုကျဆံက ရှားလညြးရှားတယြ။ ဈေးလညြး အမြားကှီးပိုရတယျဗြ။ ဒီနှဈခုမှာတောငြ မောငကြောငြးက ပိုရှားတယြ။ ကှနွတြျလောညြး တဈခါနှဈခါလား တှေ့ဖူးသေးတယြ” ဟု ရနျကုနမြှို့၊ မဂငြျလာတောငညြနြှ့မှို့နယျမှာ နထေိုငျတဲ့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ အရောငြးအဝယပြွုလုပသြူ ကိုမိုးနိုငြ (အမညျလှှဲ) က ပွောပွပါတယြ။မွနျမာနိုငငြံမှာ ကိုလိုနီခတျေကနပှေီး အခုလကရြှိအခိနအြထိ ခတြအေဆကျဆကြ အသုံးပွုခဲ့တဲ့ ငှစကျေကူ အမိုးအစားမြားစှာ ရှိခဲ့ပှီး ခတြအေလိုကျနိုငငြံကို အုပျခြုပျခဲ့တဲ့ အစိုးရတှေ အပေါမြူတညျကာ ထုတဝြတေဲ့ ငှစကျေကူတှရေဲ့ပုံသဏျဌာနြ အွပောငြးအလဲမြားစှာ ရှိခဲ့ပါတယြ။

တဈခိနျက အသုံးပွုခဲ့ပမေဲ့ လကရြှိအခိနျမှာ တရားဝငငြှစကျေကူအဖွဈ တညရြှိနွခငြေးမရှိတော့တဲ့ ငှစကျေကူ အမိုးအစားမြားစှာရှိခဲ့ပှီး ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ခုနှဈသကျတမြးကှာမွငျ့မှုအပေါမြူတညပြှီး ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ရောငြးဝယရြေးဈေးကှကျမှာတော့ တနျဖိုးကှီးမွငျ့မှုနှုနြး ကှာခွားတတျပါတယြ။ဒီလိုမိုး ခတြအေဆကျဆကြ အသုံးပွုခဲ့တဲ့ ငှစကျေကူအမိုးအစားတှထေဲကမှာ စဈဝတျစုံနဲ့ ဦးထုပဝြတျဆငျထားပှီး ဗိုလျခြုပအြောငျဆနြးရုပျပုံပါတဲ့ ၁၉၅၈ ခုနှဈမှာ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ငှစကျေကူအမိုးအစားကတော့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူရောငြးဝယရြေး ဈေးကှကျမှာ ပေါကဈြေး ကောငြးကောငြးရနတေဲ့ ငှစကျေကူ အမိုးအစား ဖွဈနခေဲ့ပါတယြ။

အခွားသော မွနျမာကပြငြှေ ငှစကျေကူ အမိုးအစားတှနေဲ့ မတူညီတဲ့အခကြျကတော့ ၁၉၅၈ ခုနှဈမှာ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ဗိုလျခြုပရြုပျပုံပါ ငှစကျေကူတှမှော ငှစကျေကူထုတရြာ ဌာနတိုငြးနဲ့ တူညီတဲ့တနျဖိုးဖွငြ့ လဲလှယျခှငြ့ရှိကှောငြး အာမခံခကြပြေးထားတဲ့ စာသားပါဝငခြွငြးနှငြ့အတူ ပွညထြောငျစု မွနျမာနိုငငြံတျဘောဏြ ကိုယျစားအုပျခြုပရြေးမှူး စံလငြးရဲ့ လကျမှတျပါဝငနြွခငြေးပဲ ဖွဈပါတယြ။ရှေးဟောငြး ငှစကျေကူဈေးကှကျမှာ စံလငြးပိုကျဆံလို့ ခေါဝြေါကြှတဲ့ ၁၉၅၈ ခုနှဈထုတြ မွနျမာကပြငြှေ စကျကူတှဟော အဲဒီအခိနျတုနြးက တနျဖိုးမွငျ့မားပှီး ကမျဘာ့ငှကှေေးလောကမှာလညြး မကြျနှာမငယျခဲ့ရတဲ့ ငှစကျေကူဖွဈပါတယြ။

၁၉၅၂ ခုနှဈမှာ ပွညထြောငျစုမွနျမာနိုငငြံတျဘောဏအြကြဥပဒကေို အဲဒီအခိနျက နိုငငြံတောသြမျမတ ဦးဘဦးက လကျမှတရြေးထိုးပွဋျဌာနြးခဲ့ပှီးတဲ့နောကြ ၁၉၅၈ ခုနှဈ ဖဖေောဝြါရီ ၁၂ ရကြ (ပွညထြောငျစုနေ့) မှာ စံလငြး ပိုကျဆံလို့ခေါကြှတဲ့ ဒီငှစကျေကူအမိုးအစားတှထေဲက ၁ ကပြျတနြ၊ ၅ ကပြျတနြ၊ ၁၀ ကပြျတနျနဲ့ ၁၀၀ ကပြျတနျမြားကို စတငျထုတဝြခေဲ့ပါတယြ။

အဲဒီနောကြ ၁၉၅၈ ခုနှဈ သှဂုတျမှာတော့ ၂၀ ကပြျတနျနဲ့ ၁၀၀ ကပြျတနတြှကေို ဆကျလကျထုတဝြခေဲ့တယျလို့ သိရပါတယြ။လကရြှိ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကအြတှငြးမှာ ဈေးကောငြးရနတေဲ့ စံလငြးပိုကျဆံအမိုးအစားထဲမှာတောငြ တနျဖိုးကှာခွားမှုတှေ ရှိနပေါသေးတယြ။ စံလငြးပိုကျဆံ ၅၀ ကပြျတနျနဲ့ ၁၀၀ ကပြျတနတြှဟော ပိုမိုရှားပါးစှာတှေ့ရတဲ့ ငှစကျေကူ အမိုးအစားတွှဖဈေပှီး ဒီငှစကျေကူတှဟော တဈရကျကှို ကပြသြိနြးဂဏနြးအထိ ပေးဝယယြူမှသာလြှငြ အရောငြးအဝယဖြွဈနိုငျမယြ့ ငှစကျေကူအမိုးအစားတှေ ဖွဈတယျလို့ သိရပါတယြ။

ဒါပမေဲ့ အခွားသော စံလငြးပိုကျဆံတှဟောလညြး အနညြးဆုံး ကပြျတဈသောငြးဝနြးကငြြ ဈေးပေါကနြတောကှောငြ့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကျမှာ အမရေိကနြ ဒေါလြာထကျပငြ ပိုမိုတနျဖိုးမွငျ့မားတဲ့ ငှစကျေကူအမိုးအစားတှလညြေး ဖွဈနပေါတယြ။“စံလငြးပိုကျဆံတှမှော တဈရာတနတြှေ ငါးဆယျတနတြှကေ ပိုရှားတယြ။ အဲဒါတှဆေို တဈရကျကှို သိနြးခြီတနျတယြ။ ကနြျတဲ့ တဈကပြျတနြ၊ ငါးကပြျတနြ၊ နှဈဆယျတနတြှကလေညြး ဈေးမနညြးဘူး။ အနညြးဆုံးတော့ တဈသောငြးဝနြးကငြပြေါကြ ဈေးရှိတာပေါ့။ ဒါပမေဲ့ အုပျလိုကျဆိုရငြ ပိုပှီးဈေးရတယြ။

တဈရကျခြှငြးထကျစာရငြ အမြားကှီးပိုပှီးတော့ပေါ့” ဟု ကိုမိုးနိုငျက ဆိုပါတယြ။ဒီလိုမိုး တဈရကျကှို သိနြးခြီတနနြတေဲ့ ၁၉၅၈ ခုနှဈထုတြ မွနျမာကပြငြှေ တဈရာတနျနဲ့ ငါးဆယျတနတြှဟော အဲဒီခတြေ အခိနအြခါတုနြးက ရှှတဈေကပြသြားကပြျနှဈရာ ပေါကဈြေးနဲ့ နှိုငြးယှဉကြှညြ့ရငြ ဒီစံလငြးပိုကျဆံတှရေဲ့ တနျဖိုးမွငျ့မားပုံကို မှနြးဆကှညျ့နိုငျပါတယြ။

ဒါပမေဲ့ အာဏာသိမြးအစိုးရဖွဈတဲ့ တျလောှနရြေးကောငျစီလကျထကျနဲ့ အဲဒီကနေ အသှငပြွောငြးသှားတဲ့ မွနျမာ့ဆိုရှယျလဈလမြးစဉျပါတီ ခတျေမှာတော့ ဒီစံလငြးပိုကျဆံ တဈရာကပြျတနျနဲ့ ငါးဆယျတနတြှကေို လကဝြယျပိုငျဆိုငျထားရွှိခငြးဟာ အမွငျ့ဆုံး သဒဏေအြထိ ခမြှတျနိုငျတဲ့ အကှောငြးရငြးတဈခု ဖွဈခဲ့ပါတယြ။

၁၉၆၄ ခုနှဈ မေ ၁၇ ရကျမှာ တျလောှနရြေးကောငျစီဥကျကဋျဌ ဗိုလျခြုပကြှီးနဝငြေးဟာ ကပြျတဈရာတနျနဲ့ ငါးဆယျတနြ ငှစကျေကူတှကေို အရငြးရှငျလူတနြးစားမြားက ပွညထြောငျစု မွနျမာနိုငငြံ၏ စီးပှားရေးကို ကမောကျကမဖွဈစရနြေ၊ လုပသြားပွညသြူမြား၏ စားသောကနြထေိုငရြေးကို ကဆြငြးအောငြ ပွုလုပရြာတှငြ အသုံးခမြညျ့ပဈစညြးမြားအဖွဈ သတျမှတသြညဟြုဆိုကာ ယငြးငှစကျေကူမြားကို တရားဝငငြှအဖွေဈမှ ရပျစဲခဲ့ပါတယြ။

ဒီလိုရပျစဲခဲ့တဲ့ အမိနျ့စတငြ အသကဝြငျမယြ့ ၁၉၆၄ ခုနှဈ မေ ၁ရရကြ ည ၇ နာရီနောကျပိုငြး ဒီငှစကျေကူတှကေို တရားဝငငြှအဖွေဈ အသုံးပွုခွငြး၊ မိမိပိုငျမဟုတျဘဲ မိမိပိုငဖြွဈကှောငြး ဖောပြွခွငြး၊ မိမိပိုငျကို အခွားသူတဈဦးပိုငအြဖွဈ ဖောပြွခွငြးတှဟော အနညြးဆုံး ထောငျဒဏြ ၁၀ နှဈကနေ အမြားဆုံး သဒဏေအြထိ အပွဈပေးခံရနိုငျတဲ့ အကှောငြးရငြးတှအဖွေဈ ပွောငြးလဲသှားခဲ့ပါတော့တယြ။

အဲဒီနောကျပိုငြးမှာတော့ ယခငြ ပါလီမနြ ဒီမိုကရစေီခတျေတဈလှေြာကြ တနျဖိုးမွငျ့မားခိုငျမာခဲ့တဲ့ မွနျမာကပြငြှဟော တဖွညြးဖွညြး တနျဖိုးကဆြငြးလာခဲ့ရပှီး ငှကှေေးဖောငြးပှမှု အွခအေနတှေေ ဆိုးရှားစှာ ဖွဈပေါလြာခဲ့ရာကနေ တိုငြးပွညဟြာလညြး ဖှံ့ဖှိုးမှု အနောကျကဆြုံးနိုငငြံအဖွဈသို့ ရောကသြှားစခေဲ့တဲ့ အကှောငြးရငြးတှထေဲက တဈခုဖွဈသှားခဲ့ရပါတယြ။

နှဈပေါငြး ခွောကျဆယကြြောလြောကြ ကှာမွငျ့ခဲ့ပှီးနောကျမှာတော့ တရားမဝငငြှစကျေကူဖွဈခဲ့ရတဲ့ စံလငြးပိုကျဆံတှဟော ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကျမှာတော့ တနျဖိုးကှီး ရှားပါးငှစကျေကူတှအဖွေဈကို ပွောငြးလဲလာခဲ့ပှီလညြး ဖွဈပါတယြ။ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ရောငြးဝယရြေး ဈေးကှကျမှာ စံလငြးပိုကျဆံထကျပိုပှီး တနျဖိုးကှီးရှားပါးတဲ့ နောကျထပငြှစကျေကူအမိုးအစား တဈခုလညြး ရှိပါသေးတယြ။

အဲဒါကတော့ ၁၉၅၂ ခုနှဈပွညထြောငျစု မွနျမာနိုငငြံတျဘောဏအြကြဥပဒေ ပွဋျဌာနြးခွငြးမရှိသေးခငြ လှတျလပရြေးခတြေဦးကာလမှာ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ မောငကြောငြးပိုကျဆံလို့ ဈေးကှကအြတှငြးခေါဝြေါကြှတဲ့ ငှစကျေကူတှပေဲ ဖွဈပါတယြ။

မောငကြောငြးပိုကျဆံတှကတေော့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကအြတှငြးမှာတောငြ တဈခါတဈရံမှ ရှားရှားပါးပါး တှေ့မွငရြတဲ့ ငှစကျေကူအမိုးအစားတွှဖဈေတယျလို့ သိရပါတယြ။စံလငြးပိုကျဆံနဲ့ မောငကြောငြးပိုကျဆံ ငှစကျေကူအမိုးအစားနှဈခုမှ ကှာခွားခကြအြနနေဲ့ မောငကြောငြး ငှစကျေကူဟာ ဒေါငြးပုံ၊ ခွငြေျသ့ပုံ၊ ဆငျပုံ၊ ရကျကနြးရကနြတေဲ့ အမိုးသမီးငယျပုံတို့ ပါဝငရြိုကျနှိပျထုတဝြထေားခွငြး ဖွဈပှီး စံလငြးပိုကျဆံကတော့ ဗိုလျခြုပအြောငျဆနြးရုပျပုံဖွငြ့ ထုတဝြထေားတာဖွဈပါတယြ။

ဒါ့အပွငြ ဒီငှစကျေကူအမိုးအစားနှဈခုကို အမညပြေးထားပုံကလညြး ငှစကျေကူတှမှောပါဝငျတဲ့ စံလငြးနဲ့ မောငကြောငြးတို့ရဲ့ လကျမှတတြှကှေောငြ့ ဖွဈပှီး မောငကြောငြးပိုကျဆံမှာတော့ ပွညထြောငျစုမွနျမာနိုငငြံတျဘောဏအြကြဥပဒေ မပွဋျဌာနြးမီက ထုတဝြွခငြေးဖွဈတာကှောငြ့ ဗမာနိုငငြံငှကှေေးအုပျခြုပျမှုအဖှဲ့ ကိုယျစားဆိုပှီး ဦးကောငြးရဲ့ လကျမှတျပါဝငျမှာ ဖွဈပါတယြ။

လှတျလပရြေးခတြေဦးကာလ မွနျမာနိုငငြံမှာ ၁၉၄၈ ခုနှဈကနေ ၁၉၅၂ ခုနှဈအတှငြး ဒေါငြးပုံ၊ ခွငြေျသ့ပုံပါတဲ့ ၁ ကပြျတနြ၊ ၅ကပြျတနြ၊ ၁၀ ကပြျတနျနဲ့ ၁၀၀ ကပြျတနငြှစကျေကူတှကေို ထုတဝြခေဲ့ကှောငြး ၂၀၁၆ ခုနှဈမှာ ပွုလုပျခဲ့တဲ့ ဒုတိယအကှိမြ ပွညသြူ့လှှတတြောြ တတိယပုံမှနအြစညြးအဝေးမှာ မွနျမာနိုငငြံတောြ ဗဟိုဘဏြ ဒုတိယဥကျကဋျဌ ဦးစိုးမငြးက ဖွကှေားခဲ့ဖူးပါတယြ။

ဒီလှတျလပရြေးခတြေဦးကာလ မွနျမာနိုငငြံမှာ ငှစကျေကူထုတဝြမှေုတှကေို တာဝနယြူလုပဆြောငျခဲ့တာဟာ ဗမာနိုငငြံငှကှေေးအုပျခြုပျမှုအဖှဲ့ ဖွဈတဲ့အတှကြ အဲဒီအခိနျက ထုတဝြခေဲ့တဲ့ မောငကြောငြးပိုကျဆံလို့ ခေါကြှတဲ့ ငှစကျေကူတှဟော စံလငြးပိုကျဆံထကြ ပိုပှီးရှေးကတြဲ့ ငှစကျေကူ အမိုးအစားတှလညြေး ဖွဈပါတယြ။

ဒါ့အပွငြ မွနျမာနိုငငြံမှာ ၁၉၅၂ ခုနှဈ ဇူလိုငြ ၁ ရကျတှငျစပှီး အသကဝြငျခဲ့တဲ့ ပွညထြောငျစု မွနျမာနိုငငြံတျဘောဏြ အကြဥပဒပွေဋျဌာနြး ပှီးခိနျမှသာလြှငြ လကရြှိအသုံးပွုနတေဲ့ ဒသမစိတငြှကှေေးစနဈကို စတငအြသုံးပွုခဲ့တာဖွဈပှီး အဲဒီမတိုငျခငျကာလမှာ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ငှစကျေကူတှကတေော့ ကိုလိုနီခတြေ ဗှိတိသြှအစိုးရလကျထကျမှာ အသုံးပွုခဲ့တဲ့ နညြးစနဈအတိုငြး တှကျခကြအြသုံးပွုကှတာဖွဈတယျလို့ သိရပါတယြ။

ဒသမစိတငြှကှေေးစနဈ မစတငျမီကာလ ကိုလိုနီခတျေမှ လှတျလပရြေးခတြေဦးအထိ မွနျမာနိုငငြံ ပွညျတှငြးမှ အသုံးပွုခဲ့တဲ့ ရူပီးငှနေဲ့ ကပြငြှကေို ဗှိတိသြှငှကှေေးစနဈ စတာလငပြေါငြ စနဈအတိုငြး တှကျခကြအြသုံးပွုခဲ့ကှတာဖွဈပှီး တဈရူပီးဟာ မွနျမာကပြငြှေ ၁၆ ပဲ ၆၄ ပွားနဲ့ ညီမြှတယျလို့ သိရပါတယြ။

ဒသမစိတငြှကှေေးစနဈဟာ မွနျမာဘုရငတြှလကျေထကျက အသုံးပွုခဲ့တဲ့ ငှကှေေးစနဈဖွဈပှီး ဒီစနဈကို ပွနျလညအြသုံးမပွုမီ လှတျလပရြေးခတြေဦးကာလက ထုတဝြခေဲ့တဲ့ မောငကြောငြးငှစကျေကူတှမှော စံလငြးပိုကျဆံတှနေဲ့ ကှာခွားမှုအနနေဲ့ကတော့ Union Bank of Burma စာသားအစား ဗမာနိုငငြံအစိုးရ ဒါမှမဟုတြ Government of Burma စာသားမြား ပါဝငနြမှော ဖွဈပါတယြ။

စံလငြးပိုကျဆံတှကတေော့ မောငကြောငြးပိုကျဆံတှေ နရောမှာ အစားထိုးဝငရြောကျခဲ့တဲ့ ငှစကျေကူတွှဖဈေပှီး ယနေ့ခတျေနဲ့ ဥပမာပွရရငြ ခွငြေျသ့ပုံပါ တဈသောငြးကပြျတနြ ငှစကျေကူတှနေရောမှာ အသုံးပွုရနအြတှကြ အသဈထပျမံထုတဝြခေဲ့တဲ့ ဗိုလျခြုပအြောငျဆနြးပုံပါ တဈသောငြးကပြျတနြ ငှစကျေကူတှကေဲ့သို့ ဖွဈပါတယြ။ဒါကှောငြ့ စံလငြးပိုကျဆံထကြ ပိုမိုရှေးကတြဲ့ မောငကြောငြးပိုကျဆံတှဟော ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကျမှာတော့ တနျဖိုးအလှနမြွငျ့မားလှပှီး တဈရကျကှို ဈေးကစားနိုငျမှုအပေါမြူတညျကာ ကပြသြုံးသိနြးကြောအြထိ ပေါကဈြေးရှိတယျလို့ သိရပါတယြ။

ဒီမောငကြောငြး ပိုကျဆံတှဟော လှေြာ့ဈေးနဲ့ ရောငြးခသြူမြား၏ ဈေးနှုနြးအရပငြ မောငကြောငြးပိုကျဆံ တဈဆယျကပြျတနျနဲ့ ငါးကပြျတနတြှဟော တဈရကျလြှှငြ ငါးသောငြးကပြလြောကအြထိ ပေါကဈြေးရှိနခေဲ့တာကို တှေ့ရပါတယြ။ မောငကြောငြးပိုကျဆံတှထေဲကမှ တဈရာကပြျတနတြှကတေော့ မရှိသလောကြ ရှားပါးလှပှီး မွငတြှေ့ဖူးသူပငြ မရှိသလောကြ နညြးပါးတယျလို့လညြး သိရပါတယြ။

မောငကြောငြးပိုကျဆံတှကေ ကိုယျကိုငျနိုငရြငြ ကိုငျနိုငသြလောကြ ဈေးကတောငြးလို့ရတယြ။ တဈရကျကှို သုံးသိနြးကြောလြောကအြထိ ရနိုငျတယြ။ ကှနွတြောတြှေ့ဖူးတာက ငါးကပြျတနြ၊ တဈဆယျတနလြောကျပဲ ရှိမယြ။ တဈရာတနျကိုတော့ မတှေ့ဖူးဘူး။ ဈေးကှကျထဲမှာလညြး မမွငရြဘူး။ အဲဒါတှကတေော့ တကယျ့ဆရာကှီးတှဆေီမှာပဲ ရှိနိုငျမယြ။ တနကြှေးကလညြး တောတြောကြှီး မြားလောကျမယြ။

ရှားတာကလညြး မရှိသလောကျကို ရှားတာကိုး” ဟု ကိုမိုးနိုငျက ပွောပွပါတယြ။ရှေးဟောငြး ငှစကျေကူဈေးကှကအြတှငြး နောကျထပြ ထပျမံပှီး ဈေးကောငြးရတတျတဲ့ အမိုးအစားကတော့ ငှဒငြျေဂါးပွားမြားဖွဈပှီး ငှဒငြျေဂါးပွားမြားထဲမှ ဗိုလျခြုပအြောငျဆနြး ဦးခေါငြးပုံနှဈဖကျပါသညြ့ Error ပွားဟု ဈေးကှကျတှငြ ခေါဝြေါကြှတဲ့ ဒငြျဂါးပွားမြားကတော့ ရောငြးတဲ့အခါ ကှိုကျနှဈသကျတဲ့ ဈေးနှုနြးကို ဆိုနိုငျတဲ့အထိ တနျဖိုးမွငျ့တယျလို့ သိရပါတယြ။

ဒီ Error ပွားတှကေ သှနြးလုပျစဉျမှာ အကှောငြးအမိုးမိုးကှောငြ့ ဦးခေါငြး ပုံကို နှဈဖကျစလုံးမှာ သှနြးလုပျမိသှားတဲ့ ဒငြျဂါပွားမိုးတှေ ဖွဈတယျလို့လညြး သိရပါတယြ။Error ပွားလို့ ခေါတြာပေါ့ဗြာ။ ဒီလိုမိုး ဗိုလျခြုပခြေါငြးက နှဈဖကျစလုံးမှာပါလာရငြ ဈေးက ကှိုကသြလိုတောငြးပဲ။ သူက ထုတျတုနြးက ဘယျလိုကှောငြ့ နှဈဖကျစလုံး ခေါငြးတှခြညြေးဖွဈသှားလဲတော့ မသိပမေဲ့ အဲဒါမိုးက ဈေးကှကျမှာ လုံးဝရှားပါးပဲ။

ဈေးက သုံးသိနြးဆိုလညြးရတယြ။ လေးသိနြးဆိုလညြး ရတယြ” လို့ ကိုမိုးနိုငျက ဆိုပါတယြ။ဒါတှအပွေငြ ဒီရှေးဟောငြး ငှစကျေကူဈေးကှကျမှာတော့ ၁၉၄၆ ခုနှဈက ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ဒေါငြးတံဆိပြ ရစောအမှတအြသားနဲ့ Legal Tender in Burma Only စာသားပါ မွနျမာနိုငငြံပွညျတှငြးတှငသြာ အသုံးပွုခှငြ့ရှိတဲ့ ရူပီးငှစကျေကူတှဟောလညြး ဈေးကောငြးရတတျတဲ့ ငှစကျေကူအမိုးအစားတှေ ဖွဈတာကို တှေ့ရပါတယြ။

ဒီရူပီးငှတှေကေတော့ ကိုလိုနီခတြေ မွနျမာပွညျမှာ အသုံးပွုဖို့အတှကြ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ငှစကျေကူတွှဖဈေပှီး လှတျလပရြေးရပှီး ၁၉၄၈ ခုနှဈမှာ ဒီရူပီးငှတှေကေို Government of the Union of Burma ဆိုတဲ့ စာသားနဲ့ ပွောငြးလဲထုတဝြခေဲ့ဖူးကှောငြးလညြး သိရပါတယြ။

လကရြှိရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကအြတှငြးမှာ တရားမဝငငြှအဖွေဈ သတျမှတျခံခဲ့ရတဲ့ စံလငြးနဲ့ မောငကြောငြး ပိုကျဆံတှဟော တနကြှေးအမွငျ့ဆုံး အွခအေနမှောရှိနပေမေဲ့ မဆလအစိုးရလကျထကျမှာ ထုတဝြခေဲ့ပှီး ၁၉၈၇ စကျတငျဘာ ၅ ရကျမှာ ရုတျတရကြ တရားဝငြ ငှကှေေးအဖွဈမှ ရပျစဲခဲ့ပှီး ပွညသြူမြားစှာကို ဆငြးရဲတှငြး သကျဆငြးစခေဲ့တဲ့ ၂၅ ကပြျတနြ၊ ၃၅ ကပြျတနျနဲ့ ၇၅ ကပြျတနတြှကတေော့ တနကြှေးနညြးပါးလှပှီး အရကျတှဈရာပါ ငှစကျေကူတဈအုပျမှ ကပြျတဈသိနြးဝနြးကငြသြာရှိတယျလို့ သိရပါတယြ။

ခတြအေဆကျဆကြ မွနျမာနိုငငြံမှာ အသုံးပွုခဲ့တဲ့ ငှစကျေကူတှဟော နှဈကာလကှာမွငြ့ခွငြးနဲ့ ရှားပါးခွငြးတှအပေေါြ မူတညျကာ တနကြှေးမွငျ့မားလေ့ရှိတာကို တှေ့ရပှီး တနကြှေးမွငြ့ ရှေးဟောငြးငှေ စကျကူအမြားစုကတော့ လကရြှိအခိနျမှာ တရားဝငငြှကှေေးအဖွဈ တညရြှိမနတေော့တာကို တှေ့ရပါတယြ။

ဒါပမေဲ့ တရားဝငငြှကှေေးအဖွဈ ဆကျလကရြှိနဆေဲဖွဈတဲ့ ခတြအေဆကျဆကြ အသုံးပွုခဲ့တဲ့ တဈကပြျတနြ၊ ငါးကပြျတနြ၊ ငါးမူးတနြ၊ တဈဆယျကပြျတနြ၊ ၄၅ ကပြျတနျနဲ့ ၉၀ ကပြျတနငြှစကျေကူတှဟောလညြး ပွငျပငှကှေေးလှညျ့လညျမှုတှမှော တနျဖိုးမရှိသလောကဖြွဈနသလေို အသုံးမပွုှကတော့ပမေဲ့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူဈေးကှကအြတှငြးမှာတော့ တနျဖိုးတဈခု ရှိနဆေဲဖွဈပါတယြ။

ဒါပမေဲ့ တရားဝငငြှကှေေးအဖွဈ တညရြှိနဆေဲဖွဈတဲ့ ငှစကျေကူတှကေို အကိုးအမွတရြယူလိုခွငြးနဲ့ ရောငြးဝယဖြောကျကားခွငြးဟာ လကရြှိဗဟိုဘဏြဥပဒအေရ ငှဒဏေဖြွဈစေ၊ ထောငျဒဏျနှဈနှဈအထွိဖဈစေ သို့မဟုတျဒဏြ နှဈရပျလုံးအထွိဖဈစေ ပွဈဒဏျခမြှတျခံရနိုငပြှီး ရဲအရေးပိုငျတဲ့ ပွဈမှုတဈခုအဖွဈ သတျမှတျထားတာကိုလညြး သတိခပြစြလေိုပါတယြ။

မညသြို့ပငဖြွဈစေ တဈခိနျက ခိုငျမာခဲ့တဲ့ မွနျမာကပြငြှတှေရေဲ့ တနျဖိုးဟာ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူဈေးကှကအြတှငြးမှာလညြး ဆကျလကျတနျဖိုး မွငျ့မားနဆေဲဖွဈပှီး သမိုငြးမှတျတမြးအဖွဈထားလိုသူ၊ ရှေးဟောငြးပဈစညြးစုဆောငြးသူ၊ အမှတျတရ ဖွဈရပတြှအတှေကြ သိမြးထားလိုသူတှကတေော့ ဒီရှေးဟောငြးငှစကျေကူတှကေို တနျဖိုးကှီးပေး ရှာဖှဝယေယြူလကြရြှိနပေါတယြ။

Unicodeစံလငြးနဲ့ မောငကြောငြး ပိုကဆြံက ရှားလညြးရှားတယြ။ ဈေးလညြး အမွားကှီးပိုရတယဗြွ။ ဒီနှဈခုမှာတောငြ မောငကြောငြးက ပိုရှားတယြ။ ကွှနတြောလြညြး တဈခါနှဈခါလား တှေ့ဖူးသေးတယြ” ဟု ရနကြုနမြှို့၊ မငြျဂလာတောငညြှနြ့မှို့နယမြှာ နထေိုငတြဲ့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ အရောငြးအဝယပြှုလုပသြူ ကိုမွိုးနိုငြ (အမညလြှှဲ) က ပှောပှပါတယြ။မှနမြာနိုငငြံမှာ ကိုလိုနီခတြကေနပှေီး အခုလကရြှိအခွိနအြထိ ခတြအေဆကဆြကြ အသုံးပှုခဲ့တဲ့ ငှစကျေကူ အမွိုးအစားမွားစှာ ရှိခဲ့ပှီး ခတြအေလိုကနြိုငငြံကို အုပခြွုပခြဲ့တဲ့ အစိုးရတှေ အပေါမြူတညကြာ ထုတဝြတေဲ့ ငှစကျေကူတှရေဲ့ပုံသဏျဌာနြ အပှောငြးအလဲမွားစှာ ရှိခဲ့ပါတယြ။

တဈခွိနကြ အသုံးပှုခဲ့ပမေဲ့ လကရြှိအခွိနမြှာ တရားဝငငြှစကျေကူအဖှဈ တညရြှိနခှငြေးမရှိတော့တဲ့ ငှစကျေကူ အမွိုးအစားမွားစှာရှိခဲ့ပှီး ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ခုနှဈသကတြမြးကှာမှငြ့မှုအပေါမြူတညပြှီး ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ရောငြးဝယရြေးဈေးကှကမြှာတော့ တနဖြိုးကှီးမှငြ့မှုနှုနြး ကှာခှားတတပြါတယြ။

ဒီလိုမွိုး ခတြအေဆကဆြကြ အသုံးပှုခဲ့တဲ့ ငှစကျေကူအမွိုးအစားတှထေဲကမှာ စဈဝတစြုံနဲ့ ဦးထုပဝြတဆြငထြားပှီး ဗိုလခြွုပအြောငဆြနြးရုပပြုံပါတဲ့ ၁၉၅၈ ခုနှဈမှာ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ငှစကျေကူအမွိုးအစားကတော့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူရောငြးဝယရြေး ဈေးကှကမြှာ ပေါကဈြေး ကောငြးကောငြးရနတေဲ့ ငှစကျေကူ အမွိုးအစား ဖှဈနခေဲ့ပါတယြ။

အခှားသော မှနမြာကပွငြှေ ငှစကျေကူ အမွိုးအစားတှနေဲ့ မတူညီတဲ့အခကွကြတော့ ၁၉၅၈ ခုနှဈမှာ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ဗိုလခြွုပရြုပပြုံပါ ငှစကျေကူတှမှော ငှစကျေကူထုတရြာ ဌာနတိုငြးနဲ့ တူညီတဲ့တနဖြိုးဖှငြ့ လဲလှယခြှငြ့ရှိကှောငြး အာမခံခကွပြေးထားတဲ့ စာသားပါဝငခြှငြးနှငြ့အတူ ပှညထြောငစြု မှနမြာနိုငငြံတောဘြဏြ ကိုယစြားအုပခြွုပရြေးမှူး စံလငြးရဲ့ လကမြှတပြါဝငနြခှငြေးပဲ ဖှဈပါတယြ။

ရှေးဟောငြး ငှစကျေကူဈေးကှကမြှာ စံလငြးပိုကဆြံလို့ ခေါဝြေါကြှတဲ့ ၁၉၅၈ ခုနှဈထုတြ မှနမြာကပွငြှေ စကျကူတှဟော အဲဒီအခွိနတြုနြးက တနဖြိုးမှငြ့မားပှီး ကမျဘာ့ငှကှေေးလောကမှာလညြး မကွနြှာမငယခြဲ့ရတဲ့ ငှစကျေကူဖှဈပါတယြ။ ၁၉၅၂ ခုနှဈမှာ ပှညထြောငစြုမှနမြာနိုငငြံတောဘြဏအြကြဥပဒကေို အဲဒီအခွိနကြ နိုငငြံတောသြမျမတ ဦးဘဦးက လကမြှတရြေးထိုးပှဋျဌာနြးခဲ့ပှီးတဲ့နောကြ ၁၉၅၈ ခုနှဈ ဖဖေောဝြါရီ ၁၂ ရကြ (ပှညထြောငစြုနေ့) မှာ စံလငြး ပိုကဆြံလို့ခေါကြှတဲ့ ဒီငှစကျေကူအမွိုးအစားတှထေဲက ၁ ကပွတြနြ၊ ၅ ကပွတြနြ၊ ၁၀ ကပွတြနနြဲ့ ၁၀၀ ကပွတြနမြွားကို စတငထြုတဝြခေဲ့ပါတယြ။

အဲဒီနောကြ ၁၉၅၈ ခုနှဈ သှဂုတမြှာတော့ ၂၀ ကပွတြနနြဲ့ ၁၀၀ ကပွတြနတြှကေို ဆကလြကထြုတဝြခေဲ့တယလြို့ သိရပါတယြ။လကရြှိ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကအြတှငြးမှာ ဈေးကောငြးရနတေဲ့ စံလငြးပိုကဆြံအမွိုးအစားထဲမှာတောငြ တနဖြိုးကှာခှားမှုတှေ ရှိနပေါသေးတယြ။ စံလငြးပိုကဆြံ ၅၀ ကပွတြနနြဲ့ ၁၀၀ ကပွတြနတြှဟော ပိုမိုရှားပါးစှာတှေ့ရတဲ့ ငှစကျေကူ အမွိုးအစားတှဖှဈေပှီး ဒီငှစကျေကူတှဟော တဈရှကကြို ကပွသြိနြးဂဏနြးအထိ ပေးဝယယြူမှသာလွှငြ အရောငြးအဝယဖြှဈနိုငမြယြ့ ငှစကျေကူအမွိုးအစားတှေ ဖှဈတယလြို့ သိရပါတယြ။

ဒါပမေဲ့ အခှားသော စံလငြးပိုကဆြံတှဟောလညြး အနညြးဆုံး ကပွတြဈသောငြးဝနြးကငွြ ဈေးပေါကနြတောကှောငြ့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကမြှာ အမရေိကနြ ဒေါလြာထကပြငြ ပိုမိုတနဖြိုးမှငြ့မားတဲ့ ငှစကျေကူအမွိုးအစားတှလညြေး ဖှဈနပေါတယြ။“စံလငြးပိုကဆြံတှမှော တဈရာတနတြှေ ငါးဆယတြနတြှကေ ပိုရှားတယြ။ အဲဒါတှဆေို တဈရှကကြို သိနြးခွီတနတြယြ။

ကနွတြဲ့ တဈကပွတြနြ၊ ငါးကပွတြနြ၊ နှဈဆယတြနတြှကလေညြး ဈေးမနညြးဘူး။ အနညြးဆုံးတော့ တဈသောငြးဝနြးကငွပြေါကြ ဈေးရှိတာပေါ့။ ဒါပမေဲ့ အုပလြိုကဆြိုရငြ ပိုပှီးဈေးရတယြ။ တဈရှကခြငွြးထကစြာရငြ အမွားကှီးပိုပှီးတော့ပေါ့” ဟု ကိုမွိုးနိုငကြ ဆိုပါတယြ။ဒီလိုမွိုး တဈရှကကြို သိနြးခွီတနနြတေဲ့ ၁၉၅၈ ခုနှဈထုတြ မှနမြာကပွငြှေ တဈရာတနနြဲ့ ငါးဆယတြနတြှဟော အဲဒီခတြေ အခွိနအြခါတုနြးက ရှှတဈေကပွသြားကပွနြှဈရာ ပေါကဈြေးနဲ့ နှိုငြးယှဉကြှညြ့ရငြ ဒီစံလငြးပိုကဆြံတှရေဲ့ တနဖြိုးမှငြ့မားပုံကို မှနြးဆကှညြ့နိုငပြါတယြ။

ဒါပမေဲ့ အာဏာသိမြးအစိုးရဖှဈတဲ့ တောလြှနရြေးကောငစြီလကထြကနြဲ့ အဲဒီကနေ အသှငပြှောငြးသှားတဲ့ မှနမြာ့ဆိုရှယလြဈလမြးစဉပြါတီ ခတြမှောတော့ ဒီစံလငြးပိုကဆြံ တဈရာကပွတြနနြဲ့ ငါးဆယတြနတြှကေို လကဝြယပြိုငဆြိုငထြားရှိခှငြးဟာ အမှငြ့ဆုံး သဒဏေအြထိ ခမွှတနြိုငတြဲ့ အကှောငြးရငြးတဈခု ဖှဈခဲ့ပါတယြ။

၁၉၆၄ ခုနှဈ မေ ၁၇ ရကမြှာ တောလြှနရြေးကောငစြီဥကျကဋျဌ ဗိုလခြွုပကြှီးနဝငြေးဟာ ကပွတြဈရာတနနြဲ့ ငါးဆယတြနြ ငှစကျေကူတှကေို အရငြးရှငလြူတနြးစားမွားက ပှညထြောငစြု မှနမြာနိုငငြံ၏ စီးပှားရေးကို ကမောကကြမဖှဈစရနြေ၊ လုပသြားပှညသြူမွား၏ စားသောကနြထေိုငရြေးကို ကဆွငြးအောငြ ပှုလုပရြာတှငြ အသုံးခမွညြ့ပဈစညြးမွားအဖှဈ သတမြှတသြညဟြုဆိုကာ ယငြးငှစကျေကူမွားကို တရားဝငငြှအဖှေဈမှ ရပစြဲခဲ့ပါတယြ။

ဒီလိုရပစြဲခဲ့တဲ့ အမိနြ့စတငြ အသကဝြငမြယြ့ ၁၉၆၄ ခုနှဈ မေ ၁ရရကြ ည ၇ နာရီနောကပြိုငြး ဒီငှစကျေကူတှကေို တရားဝငငြှအဖှေဈ အသုံးပှုခှငြး၊ မိမိပိုငမြဟုတဘြဲ မိမိပိုငဖြှဈကှောငြး ဖောပြှခှငြး၊ မိမိပိုငကြို အခှားသူတဈဦးပိုငအြဖှဈ ဖောပြှခှငြးတှဟော အနညြးဆုံး ထောငဒြဏြ ၁၀ နှဈကနေ အမွားဆုံး သဒဏေအြထိ အပှဈပေးခံရနိုငတြဲ့ အကှောငြးရငြးတှအဖှေဈ ပှောငြးလဲသှားခဲ့ပါတော့တယြ။

အဲဒီနောကပြိုငြးမှာတော့ ယခငြ ပါလီမနြ ဒီမိုကရစေီခတြတေဈလွှောကြ တနဖြိုးမှငြ့မားခိုငမြာခဲ့တဲ့ မှနမြာကပွငြှဟော တဖှညြးဖှညြး တနဖြိုးကဆွငြးလာခဲ့ရပှီး ငှကှေေးဖောငြးပှမှု အခှအနေတှေေ ဆိုးရှားစှာ ဖှဈပေါလြာခဲ့ရာကနေ တိုငြးပှညဟြာလညြး ဖှံ့ဖှိုးမှု အနောကကြဆွုံးနိုငငြံအဖှဈသို့ ရောကသြှားစခေဲ့တဲ့ အကှောငြးရငြးတှထေဲက တဈခုဖှဈသှားခဲ့ရပါတယြ။

နှဈပေါငြး ခှောကဆြယကြွောလြောကြ ကှာမှငြ့ခဲ့ပှီးနောကမြှာတော့ တရားမဝငငြှစကျေကူဖှဈခဲ့ရတဲ့ စံလငြးပိုကဆြံတှဟော ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကမြှာတော့ တနဖြိုးကှီး ရှားပါးငှစကျေကူတှအဖှေဈကို ပှောငြးလဲလာခဲ့ပှီလညြး ဖှဈပါတယြ။ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ရောငြးဝယရြေး ဈေးကှကမြှာ စံလငြးပိုကဆြံထကပြိုပှီး တနဖြိုးကှီးရှားပါးတဲ့ နောကထြပငြှစကျေကူအမွိုးအစား တဈခုလညြး ရှိပါသေးတယြ။

အဲဒါကတော့ ၁၉၅၂ ခုနှဈပှညထြောငစြု မှနမြာနိုငငြံတောဘြဏအြကြဥပဒေ ပှဋျဌာနြးခှငြးမရှိသေးခငြ လှတလြပရြေးခတြေဦးကာလမှာ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ မောငကြောငြးပိုကဆြံလို့ ဈေးကှကအြတှငြးခေါဝြေါကြှတဲ့ ငှစကျေကူတှပေဲ ဖှဈပါတယြ။ မောငကြောငြးပိုကဆြံတှကတေော့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကအြတှငြးမှာတောငြ တဈခါတဈရံမှ ရှားရှားပါးပါး တှေ့မှငရြတဲ့ ငှစကျေကူအမွိုးအစားတှဖှဈေတယလြို့ သိရပါတယြ။

စံလငြးပိုကဆြံနဲ့ မောငကြောငြးပိုကဆြံ ငှစကျေကူအမွိုးအစားနှဈခုမှ ကှာခှားခကွအြနနေဲ့ မောငကြောငြး ငှစကျေကူဟာ ဒေါငြးပုံ၊ ခှငြျသေ့ပုံ၊ ဆငပြုံ၊ ရကကြနြးရကနြတေဲ့ အမွိုးသမီးငယပြုံတို့ ပါဝငရြိုကနြှိပထြုတဝြထေားခှငြး ဖှဈပှီး စံလငြးပိုကဆြံကတော့ ဗိုလခြွုပအြောငဆြနြးရုပပြုံဖှငြ့ ထုတဝြထေားတာဖှဈပါတယြ။

ဒါ့အပှငြ ဒီငှစကျေကူအမွိုးအစားနှဈခုကို အမညပြေးထားပုံကလညြး ငှစကျေကူတှမှောပါဝငတြဲ့ စံလငြးနဲ့ မောငကြောငြးတို့ရဲ့ လကမြှတတြှကှေောငြ့ ဖှဈပှီး မောငကြောငြးပိုကဆြံမှာတော့ ပှညထြောငစြုမှနမြာနိုငငြံတောဘြဏအြကြဥပဒေ မပှဋျဌာနြးမီက ထုတဝြခှငြေးဖှဈတာကှောငြ့ ဗမာနိုငငြံငှကှေေးအုပခြွုပမြှုအဖှဲ့ ကိုယစြားဆိုပှီး ဦးကောငြးရဲ့ လကမြှတပြါဝငမြှာ ဖှဈပါတယြ။

လှတလြပရြေးခတြေဦးကာလ မှနမြာနိုငငြံမှာ ၁၉၄၈ ခုနှဈကနေ ၁၉၅၂ ခုနှဈအတှငြး ဒေါငြးပုံ၊ ခှငြျသေ့ပုံပါတဲ့ ၁ ကပွတြနြ၊ ၅ကပွတြနြ၊ ၁၀ ကပွတြနနြဲ့ ၁၀၀ ကပွတြနငြှစကျေကူတှကေို ထုတဝြခေဲ့ကှောငြး ၂၀၁၆ ခုနှဈမှာ ပှုလုပခြဲ့တဲ့ ဒုတိယအကှိမြ ပှညသြူ့လှှတတြောြ တတိယပုံမှနအြစညြးအဝေးမှာ မှနမြာနိုငငြံတောြ ဗဟိုဘဏြ ဒုတိယဥကျကဋျဌ ဦးစိုးမငြးက ဖှကှေားခဲ့ဖူးပါတယြ။

ဒီလှတလြပရြေးခတြေဦးကာလ မှနမြာနိုငငြံမှာ ငှစကျေကူထုတဝြမှေုတှကေို တာဝနယြူလုပဆြောငခြဲ့တာဟာ ဗမာနိုငငြံငှကှေေးအုပခြွုပမြှုအဖှဲ့ ဖှဈတဲ့အတှကြ အဲဒီအခွိနကြ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ မောငကြောငြးပိုကဆြံလို့ ခေါကြှတဲ့ ငှစကျေကူတှဟော စံလငြးပိုကဆြံထကြ ပိုပှီးရှေးကတွဲ့ ငှစကျေကူ အမွိုးအစားတှလညြေး ဖှဈပါတယြ။

ဒါ့အပှငြ မှနမြာနိုငငြံမှာ ၁၉၅၂ ခုနှဈ ဇူလိုငြ ၁ ရကတြှငစြပှီး အသကဝြငခြဲ့တဲ့ ပှညထြောငစြု မှနမြာနိုငငြံတောဘြဏြ အကြဥပဒပှဋျေဌာနြး ပှီးခွိနမြှသာလွှငြ လကရြှိအသုံးပှုနတေဲ့ ဒသမစိတငြှကှေေးစနဈကို စတငအြသုံးပှုခဲ့တာဖှဈပှီး အဲဒီမတိုငခြငကြာလမှာ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ငှစကျေကူတှကတေော့ ကိုလိုနီခတြေ ဗှိတိသွှအစိုးရလကထြကမြှာ အသုံးပှုခဲ့တဲ့ နညြးစနဈအတိုငြး တှကခြကွအြသုံးပှုကှတာဖှဈတယလြို့ သိရပါတယြ။

ဒသမစိတငြှကှေေးစနဈ မစတငမြီကာလ ကိုလိုနီခတြမှေ လှတလြပရြေးခတြေဦးအထိ မှနမြာနိုငငြံ ပှညတြှငြးမှ အသုံးပှုခဲ့တဲ့ ရူပီးငှနေဲ့ ကပွငြှကေို ဗှိတိသွှငှကှေေးစနဈ စတာလငပြေါငြ စနဈအတိုငြး တှကခြကွအြသုံးပှုခဲ့ကှတာဖှဈပှီး တဈရူပီးဟာ မှနမြာကပွငြှေ ၁၆ ပဲ ၆၄ ပှားနဲ့ ညီမွှတယလြို့ သိရပါတယြ။

ဒသမစိတငြှကှေေးစနဈဟာ မှနမြာဘုရငတြှလကေထြကကြ အသုံးပှုခဲ့တဲ့ ငှကှေေးစနဈဖှဈပှီး ဒီစနဈကို ပှနလြညအြသုံးမပှုမီ လှတလြပရြေးခတြေဦးကာလက ထုတဝြခေဲ့တဲ့ မောငကြောငြးငှစကျေကူတှမှော စံလငြးပိုကဆြံတှနေဲ့ ကှာခှားမှုအနနေဲ့ကတော့ Union Bank of Burma စာသားအစား ဗမာနိုငငြံအစိုးရ ဒါမှမဟုတြ Government of Burma စာသားမွား ပါဝငနြမှော ဖှဈပါတယြ။

စံလငြးပိုကဆြံတှကတေော့ မောငကြောငြးပိုကဆြံတှေ နရောမှာ အစားထိုးဝငရြောကခြဲ့တဲ့ ငှစကျေကူတှဖှဈေပှီး ယနေ့ခတြနေဲ့ ဥပမာပှရရငြ ခှငြျသေ့ပုံပါ တဈသောငြးကပွတြနြ ငှစကျေကူတှနရေောမှာ အသုံးပှုရနအြတှကြ အသဈထပမြံထုတဝြခေဲ့တဲ့ ဗိုလခြွုပအြောငဆြနြးပုံပါ တဈသောငြးကပွတြနြ ငှစကျေကူတှကေဲ့သို့ ဖှဈပါတယြ။ဒါကှောငြ့ စံလငြးပိုကဆြံထကြ ပိုမိုရှေးကတွဲ့ မောငကြောငြးပိုကဆြံတှဟော ရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကမြှာတော့ တနဖြိုးအလှနမြှငြ့မားလှပှီး တဈရှကကြို ဈေးကစားနိုငမြှုအပေါမြူတညကြာ ကပွသြုံးသိနြးကွောအြထိ ပေါကဈြေးရှိတယလြို့ သိရပါတယြ။

ဒီမောငကြောငြး ပိုကဆြံတှဟော လွှော့ဈေးနဲ့ ရောငြးခသွူမွား၏ ဈေးနှုနြးအရပငြ မောငကြောငြးပိုကဆြံ တဈဆယကြပွတြနနြဲ့ ငါးကပွတြနတြှဟော တဈရှကလြွှငြ ငါးသောငြးကပွလြောကအြထိ ပေါကဈြေးရှိနခေဲ့တာကို တှေ့ရပါတယြ။ မောငကြောငြးပိုကဆြံတှထေဲကမှ တဈရာကပွတြနတြှကတေော့ မရှိသလောကြ ရှားပါးလှပှီး မှငတြှေ့ဖူးသူပငြ မရှိသလောကြ နညြးပါးတယလြို့လညြး သိရပါတယြ။မောငကြောငြးပိုကဆြံတှကေ ကိုယကြိုငနြိုငရြငြ ကိုငနြိုငသြလောကြ ဈေးကတောငြးလို့ရတယြ။

တဈရှကကြို သုံးသိနြးကွောလြောကအြထိ ရနိုငတြယြ။ ကွှနတြောတြှေ့ဖူးတာက ငါးကပွတြနြ၊ တဈဆယတြနလြောကပြဲ ရှိမယြ။ တဈရာတနကြိုတော့ မတှေ့ဖူးဘူး။ ဈေးကှကထြဲမှာလညြး မမှငရြဘူး။ အဲဒါတှကတေော့ တကယြ့ဆရာကှီးတှဆေီမှာပဲ ရှိနိုငမြယြ။ တနကြှေးကလညြး တောတြောကြှီး မွားလောကမြယြ။ ရှားတာကလညြး မရှိသလောကကြို ရှားတာကိုး” ဟု ကိုမွိုးနိုငကြ ပှောပှပါတယြ။

ရှေးဟောငြး ငှစကျေကူဈေးကှကအြတှငြး နောကထြပြ ထပမြံပှီး ဈေးကောငြးရတတတြဲ့ အမွိုးအစားကတော့ ငှဒငြျေဂါးပှားမွားဖှဈပှီး ငှဒငြျေဂါးပှားမွားထဲမှ ဗိုလခြွုပအြောငဆြနြး ဦးခေါငြးပုံနှဈဖကပြါသညြ့ Error ပှားဟု ဈေးကှကတြှငြ ခေါဝြေါကြှတဲ့ ဒငြျဂါးပှားမွားကတော့ ရောငြးတဲ့အခါ ကှိုကနြှဈသကတြဲ့ ဈေးနှုနြးကို ဆိုနိုငတြဲ့အထိ တနဖြိုးမှငြ့တယလြို့ သိရပါတယြ။

ဒီ Error ပှားတှကေ သှနြးလုပစြဉမြှာ အကှောငြးအမွိုးမွိုးကှောငြ့ ဦးခေါငြး ပုံကို နှဈဖကစြလုံးမှာ သှနြးလုပမြိသှားတဲ့ ဒငြျဂါပှားမွိုးတှေ ဖှဈတယလြို့လညြး သိရပါတယြ။Error ပှားလို့ ခေါတြာပေါ့ဗွာ။ ဒီလိုမွိုး ဗိုလခြွုပခြေါငြးက နှဈဖကစြလုံးမှာပါလာရငြ ဈေးက ကှိုကသြလိုတောငြးပဲ။ သူက ထုတတြုနြးက ဘယလြိုကှောငြ့ နှဈဖကစြလုံး ခေါငြးတှခညွြေးဖှဈသှားလဲတော့ မသိပမေဲ့ အဲဒါမွိုးက ဈေးကှကမြှာ လုံးဝရှားပါးပဲ။

ဈေးက သုံးသိနြးဆိုလညြးရတယြ။ လေးသိနြးဆိုလညြး ရတယြ” လို့ ကိုမွိုးနိုငကြ ဆိုပါတယြ။ဒါတှအပှေငြ ဒီရှေးဟောငြး ငှစကျေကူဈေးကှကမြှာတော့ ၁၉၄၆ ခုနှဈက ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ဒေါငြးတံဆိပြ ရစောအမှတအြသားနဲ့ Legal Tender in Burma Only စာသားပါ မှနမြာနိုငငြံပှညတြှငြးတှငသြာ အသုံးပှုခှငြ့ရှိတဲ့ ရူပီးငှစကျေကူတှဟောလညြး ဈေးကောငြးရတတတြဲ့ ငှစကျေကူအမွိုးအစားတှေ ဖှဈတာကို တှေ့ရပါတယြ။

ဒီရူပီးငှတှကေတေော့ ကိုလိုနီခတြေ မှနမြာပှညမြှာ အသုံးပှုဖို့အတှကြ ထုတဝြခေဲ့တဲ့ ငှစကျေကူတှဖှဈေပှီး လှတလြပရြေးရပှီး ၁၉၄၈ ခုနှဈမှာ ဒီရူပီးငှတှကေေို Government of the Union of Burma ဆိုတဲ့ စာသားနဲ့ ပှောငြးလဲထုတဝြခေဲ့ဖူးကှောငြးလညြး သိရပါတယြ။

လကရြှိရှေးဟောငြးငှစကျေကူ ဈေးကှကအြတှငြးမှာ တရားမဝငငြှအဖှေဈ သတမြှတခြံခဲ့ရတဲ့ စံလငြးနဲ့ မောငကြောငြး ပိုကဆြံတှဟော တနကြှေးအမှငြ့ဆုံး အခှအနေမှောရှိနပမေေဲ့ မဆလအစိုးရလကထြကမြှာ ထုတဝြခေဲ့ပှီး ၁၉၈၇ စကတြငဘြာ ၅ ရကမြှာ ရုတတြရကြ တရားဝငြ ငှကှေေးအဖှဈမှ ရပစြဲခဲ့ပှီး ပှညသြူမွားစှာကို ဆငြးရဲတှငြး သကဆြငြးစခေဲ့တဲ့ ၂၅ ကပွတြနြ၊ ၃၅ ကပွတြနနြဲ့ ၇၅ ကပွတြနတြှကတေော့ တနကြှေးနညြးပါးလှပှီး အရှကတြဈရာပါ ငှစကျေကူတဈအုပမြှ ကပွတြဈသိနြးဝနြးကငွသြာရှိတယလြို့ သိရပါတယြ။

ခတြအေဆကဆြကြ မှနမြာနိုငငြံမှာ အသုံးပှုခဲ့တဲ့ ငှစကျေကူတှဟော နှဈကာလကှာမှငြ့ခှငြးနဲ့ ရှားပါးခှငြးတှအပေေါြ မူတညကြာ တနကြှေးမှငြ့မားလေ့ရှိတာကို တှေ့ရပှီး တနကြှေးမှငြ့ ရှေးဟောငြးငှေ စကျကူအမွားစုကတော့ လကရြှိအခွိနမြှာ တရားဝငငြှကှေေးအဖှဈ တညရြှိမနတေော့တာကို တှေ့ရပါတယြ။

ဒါပမေဲ့ တရားဝငငြှကှေေးအဖှဈ ဆကလြကရြှိနဆေဲဖှဈတဲ့ ခတြအေဆကဆြကြ အသုံးပှုခဲ့တဲ့ တဈကပွတြနြ၊ ငါးကပွတြနြ၊ ငါးမူးတနြ၊ တဈဆယကြပွတြနြ၊ ၄၅ ကပွတြနနြဲ့ ၉၀ ကပွတြနငြှစကျေကူတှဟောလညြး ပှငပြငှကှေေးလှညြ့လညမြှုတှမှော တနဖြိုးမရှိသလောကဖြှဈနသလေို အသုံးမပှုကှတော့ပမေဲ့ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူဈေးကှကအြတှငြးမှာတော့ တနဖြိုးတဈခု ရှိနဆေဲဖှဈပါတယြ။

ဒါပမေဲ့ တရားဝငငြှကှေေးအဖှဈ တညရြှိနဆေဲဖှဈတဲ့ ငှစကျေကူတှကေို အကွိုးအမှတရြယူလိုခှငြးနဲ့ ရောငြးဝယဖြောကကြားခှငြးဟာ လကရြှိဗဟိုဘဏြဥပဒအရေ ငှဒဏေဖြှဈစေ၊ ထောငဒြဏနြှဈနှဈအထိဖှဈစေ သို့မဟုတဒြဏြ နှဈရပလြုံးအထိဖှဈစေ ပှဈဒဏခြမွှတခြံရနိုငပြှီး ရဲအရေးပိုငတြဲ့ ပှဈမှုတဈခုအဖှဈ သတမြှတထြားတာကိုလညြး သတိခပွစြလေိုပါတယြ။

မညသြို့ပငဖြှဈစေ တဈခွိနကြ ခိုငမြာခဲ့တဲ့ မှနမြာကပွငြှတှရေေဲ့ တနဖြိုးဟာ ရှေးဟောငြးငှစကျေကူဈေးကှကအြတှငြးမှာလညြး ဆကလြကတြနဖြိုး မှငြ့မားနဆေဲဖှဈပှီး သမိုငြးမှတတြမြးအဖှဈထားလိုသူ၊ ရှေးဟောငြးပဈစညြးစုဆောငြးသူ၊ အမှတတြရ ဖှဈရပတြှအတှေကြ သိမြးထားလိုသူတှကတေော့ ဒီရှေးဟောငြးငှစကျေကူတှကေို တနဖြိုးကှီးပေး ရှာဖှဝယေယြူလကွရြှိနပေါတယြ။