ဗဟုသုတ

“သင့်ကားအင်ဂျင်ကျနေပြီလားဆိုတာ သိနိုင်မယ့် အချက် (၅) ချက်”

“ကားအင္ဂ်င္က်တာ၊ အင္ဂ်င္ကိုင္တာ၊ အင္ဂ်င္တင္တာ၊ အင္ဂ်င္အေပၚဖြင့္/ေအာက္ဖြင့္လုပ္တာ” ဆိုတာမ်ိဳးေတြကို ကားေလာက လူတိုင္းၾကားဖူးၾကမွာပါ။

အဲဒါေတြဘာေၾကာင့္လုပ္တာလဲ? ဘယ္လို အေျခအေနေတြမွာ အဲဒီလိုလုပ္ဖို႔လိုအပ္သလဲ? အင္ဂ်င္ရဲ့ ဘယ္အစိတ္အပိုင္းေတြကို လုပ္တာလဲဆိုတာကို ဒီေန႔ေဆြးေႏြးတင္ျပေပးပါမယ္။

က်ေနာ္တို႔ဆီမွာသာ အင္ဂ်င္က်တာ၊ အင္ဂ်င္ခ်တာ အစရွိသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေခၚေဝၚၾကေပမယ့္ အဂၤလိပ္လိုကေတာ့ Engine Overhaul လို႔ပဲေခၚပါတယ္။

အင္ဂ်င္ကိုင္တာ အင္ဂ်င္ခ်တာဟာ ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ားၿပီး က်ေနာ္တို႔နိုင္ငံလို ဂ်ပန္က် တစ္ပတ္ရစ္ကားေတြ၊ ကီလို ၁ သိန္းေက်ာ္ေအာင္သုံးၿပီးသားကားေတြကို အသုံးျပဳရတဲ့နိုင္ငံက ကားပိုင္ရွင္ေတြအေနနဲ႔

အင္ဂ်င္ကိုင္တာ၊ အင္ဂ်င္က်တာဟာ မလြဲမေသြ ၾကဳံေတြလာရနိုင္တာမလို႔ ဗဟုသုတအေနနဲ႔ တင္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။ဘယ္အခ်ိန္မွာ Engine Overhaul (အင္ဂ်င္ကိုင္) လုပ္ဖို႔လိုအပ္သလဲ?

၁။ အင္ဂ်င္ဝိုင္စားမ်ားလာတာ

အင္ဂ်င္ကိုင္ရေတာ့မယ့္ ကားတိုင္းလိုလို ၾကဳံေတြ႕ရတဲ့ ျပႆနာတစ္ခုက အင္ဂ်င္ဝိုင္စားမ်ားလာတာပါပဲ။ ကားတစ္စီးကို အင္ဂ်င္ဝိုင္လဲထားမယ္၊ အင္ဂ်င္ဝိုင္သက္တမ္းပုံမွန္ ကီလိုမျပည့္ေသးခင္ အင္ဂ်င္ဝိုင္ခန္းသြားမယ္၊

အင္ဂ်င္ဝိုင္ေလ်ာ့သြားမယ္ဆိုရင္ အဲဒါ သင့္ကားအင္ဂ်င္က်လာတဲ့ လကၡဏာတစ္ခုပါပဲ။ အင္ဂ်င္ဝိုင္ဟာပုံမွန္အားျဖင့္ အင္ဂ်င္အစိတ္အပိုင္းေတြကေန ယိုစိမ့္တာ မရွိဘူးဆိုရင္ ေလ်ာ့က်တာ မဆိုသေလာက္ေလးပဲရွိတတ္တာမ်ိဳးပါ။

ဒါေပမယ့္ အင္ဂ်င္ဝိုင္ယိုစိမ့္တာ ဘာမွမရွိဘဲ အင္ဂ်င္ဝိုင္ level ကိုတိုင္းတာၾကည့္တဲ့အခါ ထည့္ထားတဲ့ level အမွတ္ထက္အမ်ားႀကီးေလ်ာ့သြားတယ္ဆိုရင္ အဲဒါ အင္ဂ်င္က်တဲ့ လကၡဏာပါပဲ။

ဒါဆို အင္ဂ်င္ဝိုင္စားတာ ဘာေၾကာင့္မ်ားလာသလဲဆိုရင္ေတာ့ အင္ဂ်င္အတြင္းပိုင္းက pistons ေတြမွာ တပ္ဆင္ထားတဲ့ piston rings ေတြပြန္းစားသြားလို႔ပါ။

ဒါေၾကာင့္ အင္ဂ်င္ကိုင္ၿပီဆို မျဖစ္မေန မလြဲမေသြ လဲေပးရတဲ့ အစိတ္အပိုင္းက oil control rings ေတြပါပဲ။ Oil control rings ေတြကို ဆီထိန္းကြင္းလို႔ ဝပ္ေရွာ့ဆရာေတြကေခၚၾကၿပီး

အင္ဂ်င္ထဲမွာရွိတဲ့ pistons ေတြ အတက္အဆင္းလုပ္တဲ့အခါ ေခ်ာေမြ႕ေစဖို႔ ေခ်ာဆီအျဖစ္ေဆာင္ရြက္ေပးတဲ့ အင္ဂ်င္ဝိုင္ေတြကို မီးေလာင္ခန္းထဲမေရာက္ေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးတဲ့ အလုပ္ကို အဓိကလုပ္ေဆာင္ပါတယ္။

အဲဒီ rings ေတြက ႏွစ္ေပါင္းၾကာရွည္စြာ အင္ဂ်င္ရဲ့ စလစ္လို႔ေခၚတဲ့ sleeve မီးေလာင္ခန္းနံရံေတြနဲ႔ ပြတ္တိုက္ၿပီး အတက္အဆင္းလုပ္ရပါမ်ားလာတဲ့အခါမွာ ပြန္းစားကုန္ပါတယ္။

အဲဒီလိုပြန္းစားကုန္တဲ့အတြက္ သူထိန္းေပးရမယ့္ အင္ဂ်င္ဝိုင္ေတြကို မထိန္းေပးနိုင္ေတာ့ဘဲ အင္ဂ်င္ဝိုင္ေတြဟာ မီးေလာင္ခန္းထဲကို ေက်ာ္ဝင္ၿပီး မီးေလာင္ကုန္ပါေတာ့တယ္။

အဲဒါေၾကာင့္ အင္ဂ်င္ထဲက အင္ဂ်င္ဝိုင္ေတြ ခမ္းကုန္၊ ေလ်ာ့ေလ်ာ့ကုန္ရတာပါပဲ။အင္ဂ်င္ဝိုင္အသစ္လဲထားၿပီး မၾကာခင္ အင္ဂ်င္ဝိုင္ level ေတြ အရမ္းေလ်ာ့ေနကာ

မၾကာမၾကာ အင္ဂ်င္ဝိုင္ လီတာဘူးေသးေလးေတြကိုင္ကိုင္ၿပီး အင္ဂ်င္ဝိုင္လိုက္လိုက္ျဖည့္ေနရၿပီဆိုရင္ေတာ့ျဖင့္ သင့္ကား မၾကာခင္အင္ဂ်င္ကိုင္ဖို႔လိုေနၿပီဆိုတာပါပဲ။

(အင္ဂ်င္ဝိုင္ေလ်ာ့ေစတဲ့ အျခားအေၾကာင္းေတြလည္းရွိတတ္ပါတယ္။ ဥပမာ (tappet seal) တိုက္ပစ္စီးကေန ဆီယိုတာမ်ိဳး main oil seal ကေန ဆီယိုတာမ်ိဳးေတြလည္းရွိတတ္တာမလို႔

ေသခ်ာစစ္ေဆးၿပီးမွ အင္ဂ်င္ကိုင္ဖို႔၊ အင္ဂ်င္ခ်ဖို႔ ဆုံးျဖတ္သင့္ပါတယ္)

၂။ အင္ဂ်င္ မီးခုိးလုိက္တာ

အင္ဂ်င္က်/မက် သိနိုင္တဲ့ အျခားအခ်က္တစ္ခုက အင္ဂ်င္မီးခိုးလိုက္တာပါ။ ပုံမွန္အားျဖင့္ ကားတစ္စီးရဲ့ အင္ဂ်င္ဟာ ေကာင္းမြန္ေနတယ္ဆိုရင္ ၾကည္လဲ့လဲရွိတဲ့ မီးခိုးပဲထြက္ပါတယ္။

အဲဒီလိုမွ မဟုတ္ဘဲ အျခားထူးထူးျခား မီးခိုးေရာင္ေတြ (အမဲေရာင္၊ အနက္ေရာင္၊ အျပာေရာင္၊ အျဖဴေရာင္) စတဲ့ မီးခိုးေရာင္ေတြ အမ်ားႀကီးထြက္လာၿပီဆိုရင္ အဲဒီကားအင္ဂ်င္ရဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ တစ္ခုခုမွားယြင္းေနပါၿပီ။

အဲဒီလိုမီးခိုးေရာင္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိတဲ့ အထဲကမွ အင္ဂ်င္က်တာကို သိသာထင္ရွားေစတဲ့ မီးခိုးေရာင္က နက္ျပာေရာင္ မီးခိုးပါ။ အဲဒီလိုနက္ျပာေရာင္ မီးခိုးထြက္ရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းက

အေပၚမွာေျပာခဲ့သလိုပဲ အင္ဂ်င္ဝိုင္ေတြ အင္ဂ်င္ခန္းထဲေရာက္ မီးေလာင္ကုန္လို႔ပါပဲ။ အဓိက အားျဖင့္ေတာ့ oil control rings ေၾကာင့္ျဖစ္ၿပီး valve oil seal ေတြ မလုံရင္၊ ပြန္းစားရင္လည္း အင္ဂ်င္မီးခိုးလိုက္တတ္ပါတယ္။

အဲဒီလို နက္ျပာေရာင္မီးခိုးေတြ တသီတတန္းႀကီးထြက္ေနၿပီ၊ အင္ဂ်င္ဝိုင္ကလည္းစားေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ အင္ဂ်င္ကိုင္ဖို႔ က်ိန္းေသလိုအပ္ေနပါၿပီ။

၃။ အင္ဂ်င္ အသံထြက္တာ

အင္ဂ်င္ခန္းထဲက ပုံမွန္မဟုတ္တဲ့ အသံဗလံေတြထြက္လာတာဟာလည္း အင္ဂ်င္က်လာတဲ့ လကၡဏာရပ္ပါပဲ။ အင္ဂ်င္ခန္းထဲကေန “ဂိုးဂိုးဂြက္ဂြက္” စတဲ့ အသံေတြထြက္လာၿပီဆိုရင္ေတာ့

ဝပ္ေရွာ့ ဆရာႀကီးေတြက အဲဒီလိုအသံေတြကို ေအာက္သံထြက္တယ္လို႔ေခၚၿပီး အင္ဂ်င္ကိုင္ဖို႔ အခ်က္ေပးေခါင္းေလာင္းထိုးေနၿပီလို႔ ယူဆၾကပါတယ္။ ဒီလိုအသံေတြ ဘာေၾကာင့္ထြက္လာရသလဲဆိုရင္ေတာ့

အင္ဂ်င္အတြင္းပိုင္းမွာရွိတဲ့ သတၱဳနဲ႔သံထည္အစိတ္အပိုင္းေတြ ပြန္းစားၿပီး ေခ်ာင္ကုန္တဲ့အတြက္ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုနဲ႔တစ္ခု ရိုက္ခတ္ရာကေနထြက္လာရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ bearing ေတြပြန္းစားၿပီး ကရိုင္းနဲ႔ရိုက္ခတ္ရာကေန ထြက္လာတဲ့အသံေတြရယ္၊ ေနာက္ pistons ရယ္ ပြန္စားေနတဲ့ (sleeve) စလစ္ နဲ႔ရိုက္ခတ္တဲ့အသံေတြပါပဲ။

အဲဒီလိုအသံေတြ ထြက္လာၿပီဆိုရင္ေတာ့ အင္ဂ်င္ခ်ၿပီး အင္ဂ်င္ကိုင္ဖို႔ ေသခ်ာေပါက္လိုေနပါၿပီ။

၄။ အင္ဂ်င္အဆြဲအ႐ုန္းမေကာင္းတာ

အင္ဂ်င္အဆြဲအ႐ုန္းမေကာင္းတာကလည္း အေၾကာင္းအခ်က္မ်ားစြာရွိပါေသးတယ္။ က်ေနာ္အရင္ကလည္း ေရးခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခ်ိဳ႕အင္ဂ်င္အဆြဲအ႐ုန္းက်ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကေတာ့

အင္ဂ်င္ကို အေသးစားျပဳျပင္မႈေလးေတြလုပ္ၿပီး အဆြဲအ႐ုန္းပုံမွန္ျဖစ္ေအာင္လုပ္ေဆာင္နိုင္ေပမယ့္ အင္ဂ်င္ရဲ့အဓိကက်တဲ့ အင္ဂ်င္ခန္းအတြင္းက (compression) ဆီနဲ႔ေလကို ဖိသိပ္အား က်သြားၿပီဆိုရင္ေတာ့

အေသးစားျပဳျပင္မႈေလးေတြပဲ လုပ္လို႔မရေတာ့ဘဲ အင္ဂ်င္ခ်ၿပီး အင္ဂ်င္တစ္ခုလုံးကို ျပဳျပင္ရေတာ့မွာပါ..။ပုံမွန္ေကာင္းမြန္ေနတဲ့ အင္ဂ်င္တစ္လုံးကို compression tester နဲ႔တိုင္းတာၾကည့္မယ္ဆိုရင္

အင္ဂ်င္မီးေလာင္ခန္း cylinder တိုင္းဟာ 100 Psi အထက္ရွိရမွာျဖစ္ၿပီး cylinder တစ္ခုနဲ႔တစ္ခုရဲ့ အနိမ့္ဆုံးနဲ႔ အျမင့္ဆုံး ကြာျခားခ်က္က 10 Psi ထက္မ်ားလို႔မရပါဘူး။

ဆိုလိုခ်င္တာက cylinder 4 ခုရွိတဲ့ အင္ဂ်င္တစ္ခုကို တိုင္းတာၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ no. 1 cylinder က 120 Psi ရွိၿပီး no. 4 cylinder က 90 ပဲရွိလို႔မရပါဘူး။

အျမင့္ဆုံး Psi ရွိတဲ့ cylinder နဲ႔အနိမ့္ဆုံး Psi ရွိတဲ့ cylinder ေတြၾကားက ကြာျခားခ်က္က 10 Psi ထက္ပိုမ်ားေနတယ္ဆိုရင္ အဲဒီအင္ဂ်င္ကို engine overhaul လုပ္ဖို႔လိုအပ္ေနၿပီလို႔ ဆုံးျဖတ္နိုင္ပါတယ္။

ဒီလိုအင္ဂ်င္ရဲ့ ဖိသိပ္အား (compression) က်သြားရျခင္းအေၾကာင္းရင္းကေတာ့ piston ရဲ့ compression rings ေတြပြန္းစားသြားတာ၊ ေနာက္တစ္ခုက cylinder ရဲ့ အတြင္းနံရံျဖစ္တဲ့ (sleeve) စလစ္နံရံေတြစားသြားတာေၾကာင့္ပါပဲ။

၅။ ေလာင္စာဆီစားႏႈန္းမ်ားလာတာ

ေလာင္စာဆီစားႏႈန္းမ်ားလာတာဟာလည္း အင္ဂ်င္က်လာတဲ့ လကၡဏာရပ္ေတြထဲက တစ္ခုပါပဲ။ ဆီစားႏႈန္းလည္းမ်ားလာတယ္၊ အဆြဲအ႐ုန္းကလည္းက်လာတယ္ဆိုရင္

အျခားဆီစားႏႈန္းမ်ားေစတဲ့ ေရာဂါေတြကို စစ္ေဆးနိုင္ၿပီး အျခားေရာဂါေတြမရွိဘဲ သိသိသာသာဆီစားႏႈန္းမ်ားလာတယ္ဆိုရင္ေတာ့ျဖင့္ သင့္ကားအင္ဂ်င္က်လာၿပီလို ဆိုရမွာပါပဲ။

ေလာင္စာဆီစားႏႈန္း ဘာေၾကာင့္မ်ားလာရသလဲဆိုရင္ အေပၚမွာေျပာခဲ့သလို ေလနဲ႔ဆီအေရာအေႏွာကို ဖိသိပ္ရတဲ့ piston မွာရွိတဲ့ compression rings ေတြမေကာင္းလို႔ပါပဲ။

Compression rings ေတြမေကာင္းတဲ့အခါ ဆီနဲ႔ေလအေရာအေႏွာကို တင္းျပည့္က်ပ္ျပည့္ မဖိသိပ္နိုင္ေတာ့ဘဲ rings ေတြရဲ့ အႀကိဳအၾကားကေန ဆီနဲ႔ေလေတြကို ယိုစိမ့္ထြက္ေစပါတယ္။

အဲဒီလိုယိုစိမ့္ထြက္ၿပီး အင္ဂ်င္ဝိုင္ထားတဲ့ crankcase ေတြထဲေရာက္ကာ အင္ဂ်င္ဝိုင္ ဂိတ္တံက တစ္ဆင့္ အခိုးအေငြ႕ေတြ မႈတ္ထုတ္လာေစေတာ့တာပါပဲ။

အထူးသျဖင့္ ဒီဇယ္ကားေတြမွာ အင္ဂ်င္က်လာၿပီဆိုရင္ မီးခိုးလိုက္လာတာအျပင္ အင္ဂ်င္ဝိုင္ဂိတ္တံကေန မီးေလာင္ၿပီးသား မီးခိုးေငြ႕ေတြရယ္၊

မေလာင္ရေသးတဲ့ ဆီနဲ႔ေလအေရာအေႏွာေတြရယ္ မႈတ္ထုတ္တာကို ထင္ထင္ရွားရွားျမင္ရမွာပါပဲ။အင္ဂ်င္ခ်မယ္၊ အင္ဂ်င္ကိုင္မယ္ဆိုရင္ မျဖစ္မေနျပဳျပင္လဲလွယ္ရမယ့္ ပစၥည္းေတြကေတာ့

Piston rings ေတြ Bearing ေတြ (ပြန္းစားေနတယ္ဆိုရင္ အသစ္လဲလွယ္ရပါမယ္)Crankshaft (ကရိုင္း ပြန္းစားေနမယ္ဆိုရင္ ကရိုင္း သ တာ ၊ သ မရေအာင္ထိ ပ်က္စီးေနရင္ အသစ္လဲလွယ္တာ)

Cylinder နံရံေတြျဖစ္တဲ့ sleeve ေတြ ပြန္းစားေနမယ္ဆိုရင္ စလစ္ ဘိုးရင္းထိုးတာ၊ စလစ္အသစ္ရိုက္တာ…Piston ေတြ လဲလွယ္တာ၊ piston နဲ႔ connection rod တို႔ကို ဆက္သြယ္ထားတဲ့ gudgeon pins ေတြေခ်ာင္ေနရင္ လဲလွယ္တာ

Engine head ျပဳျပင္တာ၊ valve seal ေတြ valve guide ေတြ အသစ္လဲလွယ္တာ အစရွိတဲ့ ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ားတဲ့ အင္ဂ်င္အစိတ္အပိုင္းေတြကို အကုန္အေသးစိတ္ျပဳျပင္ရမွာပါ။

ဒီအခ်က္ေတြကေတာ့ မိတ္ေဆြတို႔ကားေတြ အင္ဂ်င္က်ေနၿပီလား? အင္ဂ်င္တစ္ခုလုံးခ်ၿပီး engine overhaul လုပ္ဖို႔လိုေနၿပီလား? ဆိုတာသိနိုင္တဲ့ အေျခခံအခ်က္ေတြပါ။

ဒီအခ်က္ေတြကို သိရွိနားလည္ထားျခင္းျဖင့္ မိတ္ေဆြတို႔ရဲ့ ကားအင္ဂ်င္ အမွန္တကယ္ overhaul ျပဳျပင္ဖို႔လိုအပ္ေနၿပီလားဆိုတာ ခန႔္မွန္းတြက္ခ်က္နိုင္ၿပီး မလိုအပ္ဘဲ အင္ဂ်င္ခ်/အင္ဂ်င္ကိုင္ျပဳျပင္ျခင္းကေန ေရွာင္ရွားနိုင္မွာပါ။

စာဖတ္သူမိတ္ေဆြမ်ားအားလုံး နည္းပညာဗဟုသုတ ႂကြယ္ဝၾကပါေစခင္ဗ်ာ။မူရင္းေရးသားေသာ စာေရးသူ : Lynn Za Nee (P.T.U)REDLINE MEDIAအား creditေပးပါသည္။