Covid 19 myanmar

ကိုဗစ်လွန်ကာလ ပြန်လည်ထူထောင်မှု မသန်စွမ်းသူတွေအရေး ထည့်စဉ်းစားဖို့တိုက်တွန်း

[Zawgyi/Unicode]

ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကြောင့် ထိခိုက်မှုတွေကနေ ပြန်လည်ထူထောင်ဖို့ ကြိုးစားရာမှာ ကပ်ရောဂါကာလ သာမာန်လူတွေထက် အခက်အခဲ ကြုံကြရတဲ့ မသန်စွမ်းသူတွေအရေးကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ တိုက်တွန်းနေတဲ့အကြောင်းကို ဗွီအိုအေမြန်မာပိုင်း သတင်းထောက် ကိုထက်အောင်ခန့်က ပြောပြပေးပါမယ်။

ကပ်ရောဂါဒဏ်က ပြန်လည်ထူထောင်နိုင်ဖို့ ကမ္ဘာတဝန်းအစိုးရတွေ ပြင်ဆင်နေချိန်မှာ မသန်စွမ်းသူတွေကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများနေ့မှာပဲ တိုက်တွန်းလိုက်ကြတာပါ။ ဒီနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများနေ့ကိုလည်း ကပ်ရောဂါကာလအလွန် ကမ္ဘာကြီးကို တည်ဆောက်ရာမှာ မသန်စွမ်းသူတွေ လက်လှမ်းမီ ပါဝင်ပြီး ရေရှည်တည်တံ့အောင် ကြိုးစားဖို့လည်း ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ မသန်စွမ်းသူများအရေး ဦးဆောင်လှုပ်ရှားနေတဲ့ ရွှေမင်းသား ဖောင်ဒေးရှင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမြတ်သူဝင်းကလည်း ပြန်လည်ထူထောင်ရေး အစီအစဉ်တွေမှာ ကပ်ရောဂါဒဏ် ခံကြရတဲ့ မသန်စွမ်းသူတွေအရေး ထည့်သွင်းဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

“တခုခုဆို မသန်စွမ်းသူတွေအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးဖို့ နည်းနေတဲ့အခါမှာ ကိုဗစ် ၁၉ အလွန် တည်ဆောက်မယ့် ကမ္ဘာမှာလည်း အားလုံး တခုခုစဉ်းစားတိုင်းမှာ မသန်စွမ်းသူတွေအတွက် အပြည့်အ၀ ထည့်သွင်း စဉ်းစားစေချင်တယ်ပေါ့နော်။ နည်းနည်းမဟုတ်ဘဲ အပြည့်အ၀ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးဖို့ ကျနော့်အနေနဲ့ မေတ္တာ ရပ်ခံချင်ပါတယ်။”

၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ မသန်စွမ်းသူဦးရေ ၂.၃ သန်းရှိပြီး တနိုင်ငံလုံး လူဦးရေရဲ့ ၄.၆ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။ မသန်စွမ်းသူတွေအခွင့်အရေး ဥပဒေကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်က ပြဌာန်းခဲ့ပေမဲ့ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေဟာ မြန်မာ့လူမှုအသိုင်းအဝန်းမှာ အမြစ်တွယ်နေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့လည်း ဦးမြတ်သူဝင်းက ပြောပါတယ်။

“ပြောင်းလဲတဲ့သူတွေကလည်း ပြောင်းလဲကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မပြောင်းလဲဘဲ ကျန်နေတဲ့သူတွေကလည်း ကျန်နေကြတာပေါ့နော်။ မပြောင်းလဲဆဲရှိနေတယ်လို့ ကျနော်တို့ ပြောရမှာပေါ့။ ၂၁ ရာစုရယ်လို့တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီလိုပေါ့။ ၁၉ ရာစု ၂၀ ရာစုဆိုပြီး ပြောဖို့တော့ ခက်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ တနေ့ထက် တနေ့တော့ ခွဲခြား ဆက်ဆံခြင်းတွေ ပျောက်ပျက်အောင် ကျနော်တို့က ကြိုးစားဆောင်ရွက်နေကြတာပေါ့နော်။ တဖြေးဖြေးတော့ ပြောင်းလဲလာမှာပေါ့နော်။ ပြောင်းလဲတဲ့ဟာက နှေးနေတာပေါ့နော်။ အယူအဆတွေ အတွေး အခေါ်တွေကအစ ဖိရိုးဖလာအတွေး မိရိုးဖလာ အစွဲနဲ့ပဲ မိရိုးဖလာ အပြောအဆိုတွေနဲ့ပဲ ကျွန်တော်တို့မှာ ကျင်လည်နေရသေးတဲ့ သဘောဖြစ်တာပေါ့နော်။”

မြန်မာနိုင်ငံမှာ မသန်စွမ်းသူတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေကိုတော့ စိတ်ပိုင်း၊ ရုပ်ပိုင်းအရ ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်ဖို့ စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိနေဆဲ ဖြစ်တယ်လို့လည်း မသန်စွမ်းသူ တယောက်ဖြစ်တဲ့ မအေးချမ်းအောင်က ပြောပါတယ်။

“ကိုယ့်ဘာသာ ခွဲခြားဆက်ဆံတဲ့ စိတ်ကိုလည်း ပြန်ပြီးကျော်လွှားရတယ်။ သူများတွေရဲ့ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကိုလည်း အချိန်အတိုင်းအတာတခုထိ ကျမ ယုံကြည်မှုယူမယ်ဆိုပြီးတော့ပေါ့ အဲ့ဒီစိတ်နဲ့ပဲ ကျမ ကျော်လွှားပြီး ဒီအခြေအနေကို ဖြတ်သန်းနေတယ်ပေါ့။”

ကပ်ရောဂါကာလ အခက်အခဲတွေ ကြုံရတဲ့အထဲမှာ သာမာန်လူတွေထက် မသန်စွမ်းသူတွေ ပိုမိုရင်ဆိုင်ဖြတ်သန်းနေရတာကိုလည်း ဒီနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများနေ့မှာ ထောက်ပြနေကြပါတယ်။

ကပ်ရောဂါကာလ သွားလာလှုပ်ရှားမှုတွေ ကန့်သတ်ထားတာကြောင့် ရုပ်ပိုင်း သာမက စိတ်ပိုင်းအရပါ စိန်ခေါ်မှုတွေ ရင်ဆိုင်နေရတာကြောင့် ကပ်ရောဂါလွန်ကာလမှာ ဒါတွေကို ကုစားဖို့ ပြင်ဆင်သင့်တယ်လို့လည်း စိတ်ကျန်းမာရေး ဆရာဝန် ဒေါက်တာ သိန်းအုပ်စိန်က အကြံပြုပါတယ်။

“အဓိက ကျနော်ပြောချင်တဲ့ သဘောက မသန်စွမ်း Population၊ မသန်စွမ်းလူတွေဆီမှာကော စိတ်ကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လိုအပ်ချက်တွေ ရှိနေတယ်။ လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြည့်ဆည်းတဲ့အချိန်မှာ ဒီဟာကိုလည်း ထည့်သွင်း စဉ်းစားသင့်တယ်လို့ ကျနော်ထင်တယ်။”

ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂုတားရပ်စ် ကတော့ ကမ္ဘာအဝန်း လူဦးရေ သန်း ၁,၀၀၀ လောက်ရှိတဲ့ မသန်စွမ်းသူတွေဟာ သာမန် အချိန်မှာတောင် ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ စားဝတ်နေရေးအပြင် လူမှုအသိုင်းဝန်းမှာ ဝင်ဆန့်ဖို့ အခက်အခဲတွေ ကြုံနေရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါလို အကြပ်အတည်းမျိုး ကြုံရတဲ့အခါ မသန်စွမ်းသူတွေဟာ သာမာန်လူတွေထက် ထိခိုက်နစ်နာမှုတွေ ကြုံရနိုင်တာကြောင့် ကပ်ဘေးအလွန်ကာလ ပြန်လည်ထူထောင်ရာမှာ မသန်စွမ်းသူတွေအတွက်လည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများနေ့ အမှာစကားအဖြစ် တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

[Unicode Version]

ကိုဗဈလှနကြာလ ပှနလြညထြူထောငမြှု မသနစြှမြးသူတှအရေေး ထည့စြဉြးစားဖို့တိုကတြှနြး

ကိုဗဈကပရြောဂါကှောင့ြ ထိခိုကမြှုတှကနေေ ပှနလြညထြူထောငဖြို့ ကှိုးစားရာမှာ ကပရြောဂါကာလ သာမာနလြူတှထကြေ အခကအြခဲ ကှုံကှရတဲ့ မသနစြှမြးသူတှအရေေးကိုပါ ထည့သြှငြးစဉြးစားဖို့ တိုကတြှနြးနတေဲ့အကှောငြးကို ဗှီအိုအမှနေမြာပိုငြး သတငြးထောကြ ကိုထကအြောငခြန့ကြ ပှောပှပေးပါမယြ။

ကပရြောဂါဒဏကြ ပှနလြညထြူထောငနြိုငဖြို့ ကမျဘာတဝနြးအစိုးရတှေ ပှငဆြငနြခွေိနမြှာ မသနစြှမြးသူတှကေိုပါ ထည့သြှငြးစဉြးစားဖို့ ဒီဇငဘြာလ ၃ ရကနြေ့မှာ ကရွောကတြဲ့ အပှညပြှညဆြိုငရြာ မသနစြှမြးသူမွားနေ့မှာပဲ တိုကတြှနြးလိုကကြှတာပါ။ ဒီနှဈ အပှညပြှညဆြိုငရြာ မသနစြှမြးသူမွားနေ့ကိုလညြး ကပရြောဂါကာလအလှနြ ကမျဘာကှီးကို တညဆြောကရြာမှာ မသနစြှမြးသူတှေ လကလြှမြးမီ ပါဝငပြှီး ရရှညေတြညတြံ့အောငြ ကှိုးစားဖို့လညြး ရညရြှယထြားပါတယြ။

မှနမြာနိုငငြံမှာ မသနစြှမြးသူမွားအရေး ဦးဆောငလြှုပရြှားနတေဲ့ ရှှမငြေးသား ဖောငဒြေးရှငြး ဥကျကဋျဌ ဦးမှတသြူဝငြးကလညြး ပှနလြညထြူထောငရြေး အစီအစဉတြှမှော ကပရြောဂါဒဏြ ခံကှရတဲ့ မသနစြှမြးသူတှအရေေး ထည့သြှငြးဖို့ တိုကတြှနြးထားပါတယြ။

“တခုခုဆို မသနစြှမြးသူတှအတှေကြ ထည့သြှငြးစဉြးစားပေးဖို့ နညြးနတေဲ့အခါမှာ ကိုဗဈ ၁၉ အလှနြ တညဆြောကမြယ့ြ ကမျဘာမှာလညြး အားလုံး တခုခုစဉြးစားတိုငြးမှာ မသနစြှမြးသူတှအတှေကြ အပှည့အြ၀ ထည့သြှငြး စဉြးစားစခငွေတြယပြေါ့နောြ။ နညြးနညြးမဟုတဘြဲ အပှည့အြ၀ ထည့သြှငြးစဉြးစားပေးဖို့ ကနွော့အြနနေဲ့ မတျေတာ ရပခြံခငွပြါတယြ။”

၂၀၁၄ ခုနှဈ သနြးခေါငစြာရငြးအရ မှနမြာနိုငငြံမှာ မသနစြှမြးသူဦးရေ ၂.၃ သနြးရှိပှီး တနိုငငြံလုံး လူဦးရရေဲ့ ၄.၆ ရာခိုငနြှုနြး ရှိပါတယြ။ မသနစြှမြးသူတှအခှေင့အြရေး ဥပဒကေို ၂၀၁၅ ခုနှဈက ပှဌာနြးခဲ့ပမေဲ့ ခှဲခှားဆကဆြံမှုတှဟော မှနမြာ့လူမှုအသိုငြးအဝနြးမှာ အမှဈတှယနြဆေဲ ဖှဈတယလြို့လညြး ဦးမှတသြူဝငြးက ပှောပါတယြ။

“ပှောငြးလဲတဲ့သူတှကလေညြး ပှောငြးလဲကှပါတယြ။ ဒါပမေဲ့ မပှောငြးလဲဘဲ ကနွနြတေဲ့သူတှကလေညြး ကနွနြကှတောပေါ့နောြ။ မပှောငြးလဲဆဲရှိနတယေလြို့ ကနွောတြို့ ပှောရမှာပေါ့။ ၂၁ ရာစုရယလြို့တော့ မဟုတပြါဘူး။ ဒီလိုပေါ့။ ၁၉ ရာစု ၂၀ ရာစုဆိုပှီး ပှောဖို့တော့ ခကပြါတယြ။ ဒါပမေဲ့ တနေ့ထကြ တနေ့တော့ ခှဲခှား ဆကဆြံခှငြးတှေ ပွောကပြကွအြောငြ ကနွောတြို့က ကှိုးစားဆောငရြှကနြကှတောပေါ့နောြ။

တဖှေးဖှေးတော့ ပှောငြးလဲလာမှာပေါ့နောြ။ ပှောငြးလဲတဲ့ဟာက နှေးနတောပေါ့နောြ။ အယူအဆတှေ အတှေး အခေါတြှကအေစ ဖိရိုးဖလာအတှေး မိရိုးဖလာ အစှဲနဲ့ပဲ မိရိုးဖလာ အပှောအဆိုတှနေဲ့ပဲ ကွှနတြောတြို့မှာ ကငွလြညနြရသေေးတဲ့ သဘောဖှဈတာပေါ့နောြ။”

မှနမြာနိုငငြံမှာ မသနစြှမြးသူတှေ ရငဆြိုငနြရတေဲ့ ခှဲခှားဆကဆြံမှုတှကေိုတော့ စိတပြိုငြး၊ ရုပပြိုငြးအရ ရငဆြိုငကြွောလြှှားနိုငဖြို့ စိနခြေါမြှုတှေ ရှိနဆေဲ ဖှဈတယလြို့လညြး မသနစြှမြးသူ တယောကဖြှဈတဲ့ မအေးခမွြးအောငကြ ပှောပါတယြ။

“ကိုယ့ဘြာသာ ခှဲခှားဆကဆြံတဲ့ စိတကြိုလညြး ပှနပြှီးကွောလြှှားရတယြ။ သူမွားတှရေဲ့ခှဲခှားဆကဆြံမှုကိုလညြး အခွိနအြတိုငြးအတာတခုထိ ကမွ ယုံကှညမြှုယူမယဆြိုပှီးတော့ပေါ့ အဲ့ဒီစိတနြဲ့ပဲ ကမွ ကွောလြှှားပှီး ဒီအခှအနေကေို ဖှတသြနြးနတယေပြေါ့။”

ကပရြောဂါကာလ အခကအြခဲတှေ ကှုံရတဲ့အထဲမှာ သာမာနလြူတှထကြေ မသနစြှမြးသူတှေ ပိုမိုရငဆြိုငဖြှတသြနြးနရတောကိုလညြး ဒီနှဈ အပှညပြှညဆြိုငရြာ မသနစြှမြးသူမွားနေ့မှာ ထောကပြှနကှပေါတယြ။ ကပရြောဂါကာလ သှားလာလှုပရြှားမှုတှေ ကန့သြတထြားတာကှောင့ြ ရုပပြိုငြး သာမက စိတပြိုငြးအရပါ စိနခြေါမြှုတှေ ရငဆြိုငနြရတောကှောင့ြ ကပရြောဂါလှနကြာလမှာ ဒါတှကေို ကုစားဖို့ ပှငဆြငသြင့တြယလြို့လညြး စိတကြနွြးမာရေး ဆရာဝနြ ဒေါကတြာ သိနြးအုပစြိနကြ အကှံပှုပါတယြ။

“အဓိက ကနွောပြှောခငွတြဲ့ သဘောက မသနစြှမြး Population၊ မသနစြှမြးလူတှဆေီမှာကော စိတကြနွြးမာရေးနဲ့ ပတသြကတြဲ့ လိုအပခြကွတြှေ ရှိနတယြေ။ လိုအပခြကွတြှကေို ဖှည့ဆြညြးတဲ့အခွိနမြှာ ဒီဟာကိုလညြး ထည့သြှငြး စဉြးစားသင့တြယလြို့ ကနွောထြငတြယြ။”

ကုလသမဂျဂ အတှငြးရေးမှူးခွုပြ အနတြိုနီယို ဂုတားရပဈြ ကတော့ ကမျဘာအဝနြး လူဦးရေ သနြး ၁,၀၀၀ လောကရြှိတဲ့ မသနစြှမြးသူတှဟော သာမနြ အခွိနမြှာတောငြ ကနွြးမာရေး၊ ပညာရေး၊ စားဝတနြရေေးအပှငြ လူမှုအသိုငြးဝနြးမှာ ဝငဆြန့ဖြို့ အခကအြခဲတှေ ကှုံနရတေယလြို့ ပှောပါတယြ။

ကိုဗဈကပရြောဂါလို အကှပအြတညြးမွိုး ကှုံရတဲ့အခါ မသနစြှမြးသူတှဟော သာမာနလြူတှထကြေ ထိခိုကနြဈနာမှုတှေ ကှုံရနိုငတြာကှောင့ြ ကပဘြေးအလှနကြာလ ပှနလြညထြူထောငရြာမှာ မသနစြှမြးသူတှအတှေကလြညြး ထည့သြှငြးစဉြးစားဖို့ အပှညပြှညဆြိုငရြာမသနစြှမြးသူမွားနေ့အမှာစကားအဖှဈ တိုကတြှနြးထားပါတယြ။

Credit.to